تعريف شبكه: 

به دو يا چند كامپيوتر متصل به هم شبكه گفته مي شود.

 ارتباط بين كامپيوترهاي شبكه ممكن است با اتصالات دائمي مثل كابل ها يا اتصالات موقتي مانند خطوط تلفن، ماهواره ها يا ديگر پيوندهاي ارتباطي باشد.

دلايل استفاده از شبكه: 

1- اشتراك فايل ها و برنامه ها

2- اشتراك  Data Base  و حذف محدوديت جغرافيايي

3- دسترسي به اطلاعات با حجم زياد و زمان كوتاه

4- اشتراك منابع شبكه (درايوها، چاپگر، مودم و... ) و كاهش هزينه ها

5- صرفه جويي در زمان

6- تمركز مديريت مجموعه توسط Administrator

7- ايجاد گروههاي كاري با امكانات و محدوديت هاي مختلف

8- امنيت اطلاعات و افزايش ضريب اطمينان

9- دسترسي سيستم عامل هاي مختلف به شبكه

10- ايجاد ارتباطاتي چون: گيم نت، كافي نت، چت و...

انواع شبكه از نظر وسعت منطقه جغرافيايي تحت پوشش: 

1- شبكه هاي محلي (LAN )  Local Area Network

      - اتصال يكسري كامپيوتر در محدود معيني مثل يك ساختمان

      - ارتباط بين كامپيوترها از طريق كابل هاي مخصوص شبكه و سوئيچ ها

      - سرعت تبادل اطلاعات به علت فاصله كوتاه از  ( 10 Mbps )  تا  (  2 Gbps)

2- شبكه هاي منطقه اي (MAN )  Metropolitan Area Network

      - اتصال كامپيوترها در محدوده هاي وسيع تر مثل يك شهر

      - ارتباط بين كامپيوترها از طريق دستگاهها و تجهيزات ويژه مخابراتي

      - سرعت تبادل اطلاعات به علت ارتباط غير مستقيم از  ( 56 Kbps )  تا  (  4 Mbps)

3- شبكه هاي محلي (WAN )  Wide Area Network

      - اتصال كامپيوترها دربصورت گسترده و در فواصل بسيار دور

      - ارتباط بين كامپيوترها از طريق ماهواره ها يا خطوط ويژه  فيبر نوري

      - سرعت تبادل اطلاعات  از  ( 56 Kbps )  تا  (  40 Gbps)

شبكه اينترنت: 

بزرگترين شبكه كامپيوتري موجود در جهان متشكل از ميليون ها كامپيوتر، مسيرياب ها و تجهيزات مخابراتي

سابقه ايجاد اين شبكه از سال 1968 ، ارتش امريكا و شبكه نظامي Arpanet

شبكه اينترانت: 

شبكه خصوصي مبتني بر پروتكل ها و قوانين شبكه كه بصورت محدود و ويژه اي براي كاربران خاص ايجاد مي شود.

شبكه تلفني: 

به علت عدم امكان كابل كشي مخصوص شبكه در فواصل دور از خطوط تلفن براي ايجاد ارتباط استفاده مي شود.

انواع شبكه از نظر پياده سازي:

1- پايانه هاي سرويس دهنده ( Terminal Server )

        - در شبكه هاي بزرگ استفاده مي شود.

      - يك كامپيوتر مركزي بسيار بزرگ (Main Frame) داراي قدرت پردازش بالا و حافظه زياد كه تمام برنامه ها بر روي آن قرار دارد.

      - كاربران از طريق تعدادي Terminal كه هيچگونه امكانات پردازشي يا حافظه، ندارد به كامپيوتر مركزي متصل شده و از برنامه ها و

          سرويس هاي آن استفاده مي كنند.

2- نظير به نظير (Peer To Peer)

       - در شبكه هاي كوچك خانگي يا ادارات استفاده مي شود.

        - هر كامپيوتر منابع خاص خود را دارد و آنها را بين كامپيوترهاي ديگر شبكه به اشتراك مي گذارد. و كامپيوتر خاصي بعنوان سرويس دهنده

         وجود ندارد.

         - مزاياي اين نوع شبكه:   1- سادگي برپايي     2- بدون نياز به كامپيوتر سرور     3- هزينه پايين راه اندازي، پشتيباني و نگهداري  

         - معايب اين نوع شبكه:   1- نبودن نظارت و مديريت متمركز     2- عدم كارايي در شبكه هاي بزرگ     3- دسترسي بي ثبات

3- سرويس گيرنده – سرويس دهنده  (Client - Server)

      - معمولاً در شبكه هاي بزرگ استفاده مي شود.

      - يك يا چند كامپيوتر وظيفه سرويس دهي و مديريت را به تعداد زيادي كامپيوتر سرويس گيرنده يا Client بر عهده دارند.

مزاياي اين نوع شبكه:  

                1- متمركز سازي مديريت فايلها، منابع، كاربران، برنامه ها، سرويس ها و.. (ازطريق يك كامپيوتروتوسط مدير شبكه)       

                             2- ايجاد امنيت (Security) در دسترسي و اختيارات كاربران به فايل ها، منابع، برنامه ها و سرويس ها

                  3- پشتيباني مطمئن از اطلاعات (Backup) در بازه هاي زماني معين، حتا استفاده بدون وقفه كاربران در صورت خرابي اطلاعات

معايب اين نوع شبكه:     

               1- در صورت خرابي سرور هيچ كاربري امكان كار پيدا نمي كند.

                           2- پيچيدگي در نگهداري، پشتيباني و مديريت و نياز به متخصص شبكه جهت مديريت شبكه و رفع اشكالات

                         3- هزينه بالاي نصب و راه اندازي، سرورها، تجهيزات سخت افزاري جانبي، سيستم عامل ها و نيروهاي متخصص

آشنايي با انواع سرورها:

معمولاً در شبكه هاي مبتني بر (Client - Server) براي بهبود كارايي، كاهش ترافيك كامپيوتر سرويس دهنده، افزايش تحمل خرابي از

چندين سرويس دهنده استفاده مي شود. نحوه تقسيم وظايف بين سرويس دهنده هاي مختلف بستگي به نوع برنامه ها و روش مديريت يك

شبكه دارد.

 برخي از سرويس دهنده هاي رايج:

          - سرويس دهنده فايل  (File Server)

             براي نگهداري، به اشتراك گذاردن و مديريت فايل ها بكار مي رود. مانند FTP Server  ها در اينترنت.

          - سرويس دهنده وب  (Web Server)

             براي نگهداري، ارائه و چاپ صفحات وب در اينترنت.

          - سرويس دهنده چاپ  (Print Server)

             براي مديريت چاپگرهاي شبكه و دستگاههاي جانبي آنها بكار مي رود.

          - سرويس دهنده پايگاه داده  (Database Server)

             در مواردي كه حجم اطلاعات يك پايگاه داده زياد است و كاربران زيادي به صورت همزمان از پايگاه داده

                      استفاده مي نمايند.

          - سرويس دهنده پست الكترونيك  (Mail Server)

             براي مديريت و ارائه سرويس پست الكترونيكي به كاربران بكار مي رود.

سيستم عامل هاي معروف سرورهاي شبكه:

- Windows NT Server

- Windows 2000 Server

- Windows 2003 Server

- Windows 2008 Server

- Unix

- Linux

- Novell Netware

سيستم عامل هاي معروف سرويس گيرنده:

- Windows 95, 98, Me

- Windows NT Workstation

- Windows 2000 Professional

- Windows XP Professional, Home Edition

طراحي نقشه شبكه:

           1- مشخص كردن نيازهاي كاري شبكه

           2- مشخص كردن نوع پياده سازي شبكه (Peer To Peer   يا   Client - Server )

           3- مشخص كردن سرعت شبكه

           4- مشخص كردن نوع توپولوژي شبكه

           5- پيش بيني توسعه شبكه

           6- مشخص كردن الزامات سخت افزاري و انتخاب نوع رسانه

           7- نقشه چيدمان شبكه با نرم افزار Microsoft Visio

           8- مدت زمان اجراي پروژه

           9- مسائل مربوط به گارانتي و پشتيباني شبكه

           10- تخمين هزينه

تعريف توپولوژي شبكه:

      به شكل هندسي نحوه اتصال كامپيوترها در يك شبكه اصطلاحاً توپولوژي (Topology) گفته مي شود.

توپولوژي هاي اصلي و رايج در شبكه هاي محلي:

     - خطي (BUS)

     - حلقوي (Ring)

     - ستاره اي (Star)

توپولوژي هاي ديگر در شبكه هاي محلي:

     - بي سيم (Wireless)

     - مش (Mesh)

     - ستاره اي چند سطحي (Hierarchical)